Sevgili Bilkent’li dostlar,

Yaz tatilinin araya girmesi ile kýsa bir süre ayrý kaldýk. Böylece þehirden uzaklaþmanýn ve o hareketli yaþantýnýn dýþýnda kalmanýn keyfini kýsa bir süre de olsa yaþayabildim ama þehre dönüþ ve zamanýn dilimlere ayrýlmasý pek de keyifli olmadý benim için. Aslýnda ben bu þehre yabancýlaþtým diyebilirim. Artýk Ankara’nýn çýðrýndan çýkmýþ belediyecilik anlayýþý nedeniyle bu þehre karþý bir soðuma hissediyorum. Bu ay sizinle paylaþacaðým konu da bununla paralellik gösteriyor aslýnda.

Þehir yaþantýsý farklý kültürlerin bir arada yaþamasýný zorunlu kýlýyor. Ancak bu zorunluluk, uyumlu olduðunda güzel ve þehir yaþantýsýný yaþanabilir kýlar. Yurtdýþýnda gezip gördüðüm þehir yaþantýsýný kýyasladýðýmda inanýlmaz bir farklýlýk göze çarpýyor. Köyden þehre göçün baþlamasýyla babalarýmýzýn anlattýðý nezih þehir yaþantýsý sona eriyor ve þehir içinde köyleþmelerin meydana geldiði bir yaþam tarzý ortaya çýkýyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri, bu yaþantýya adapte olamamak ve þehir kültürünü kavrayamamak.

Büyük þehirlere göçü bir fýrsat olarak görmek doðal ancak bizim ülkemizde yaþanan durum ile geliþmiþ ülkelerdeki oldukça farklý. Geliþmiþ ülkelerde kimse kafasýna göre bulduðu bir arsaya ev yapamaz. Ülkemizde buna müsaade edilmesi ve bir oy potansiyeli olarak bakýlmasý sayesinde kaçak ev dikip, bedava su ve elektrik ile yaþamaya baþlayan göçmen için böyle bir fýrsat tepilir mi? Tabi ki tepilmez. Ancak belli bir süre sonra þehir yaþantýsýna adapte olamayan bu insanlar kendi kabuklarýna çekilip, göç ettikleri þehirlerde kendi köy hayatlarýný sürdürmeye baþlarlar. Þehir içinde köyleþmeler baþlar ve þehir git gide köyleþir. Bundan uzun yýllar önce baþlayan bu durum sonucunda þimdi büyük þehirlerimiz birer büyük köy halini almýþtýr. Bu kesim için eðitim bir ihtiyaç olmamaktadýr. Bir þekilde hayatýný sürdüren, karnýný doyuran bu insanlarýmýz rekabetçi çalýþma hayatý yerine kabullenici bir çalýþma hayatý, yani patron ne verirse kabul etme anlayýþý ile hayatýný sürdürür. Dolayýsýyla homojen olarak bu hayata adapte olamamýþ bu insanlar þehir hayatýnda da bir kalite düþüklüðüne sebep olurlar. Çeþitli davranýþ bozukluklarý sergilerler, kurallara uymazlar. Bu da strese ve uyumsuzluða sebebiyet verir.  

Oysa durum geliþmiþ ülkelerde farklýdýr. Bu tür bedavacýlýklara göz yumulmamasý sonucunda þehre gelen insanlar kurallara uymak zorunda kalýrlar. Kendilerini yetiþtirmek, çalýþtýklarý alanda rekabetçi avantajý saðlamak için kurslara, okullara giderler. Güçlü olanlar ayakta kalmak için gerekli deðiþimi ve geliþimi yaþarlar. Bir süre sonra vizyonlarý deðiþir, þehirli olmaya baþlarlar ve þehrin yaþantýsýnda kaynayýp giderler ve sonunda da þehirli olurlar. Kurallara uymayanlar zaten dýþlanýr ve mutsuz bir hayat yaþarlar. Büyük geliþmiþ þehirlerde devir oraný yüksektir çünkü umduðunu bulamayanlar kýsa süre sonra pes ederler, elenirler ve þehirli olmaya çalýþmaktan vazgeçerler.

Ülkemizde göç edenlerin büyük kýsmý þehirde yerleþip kalýrlar. Zorlu köy hayatýndan þehir hayatýna geçiþ yapan insanlar için deðiþen birþey olmamýþtýr. Ama deðiþen “þehirli oldum” etiketidir. Etiket belki deðiþmiþ olabilir ama anlayýþ aynýdýr.  

Köylüm benim baþýmýn tacýdýr, ancak maalesef belki de bilinçli bir þekilde cahil býrakýlmýþlardýr. Sadece ekip biçen, tarla süren, devletin verdiði fiyata he diyen bir kesimin varlýðý tabi ki bazý kesimlerin iþine gelir. Kütüphanesi olan, her türlü felsefi düzeyde tartýþma yapabilecek köylü vatandaþlarýmýzýn olmasý hoþ olmaz mýydý? Köy enstitülerinin devam ettirildiði bir Türkiye düþünün. Sizce böyle bir göç yaþanýr mýydý? Bilinçlenmiþ, köyünde yenilikçiliðe ve üretime olumlu bakan, kendi mesleðini öðrenmiþ ve bunu yaþama geçirmiþ bir köylümün þehirde zaten ne iþi var?  Göç etmeye ihtiyaç duyar mýydý? Þüphesiz ki duymazdý.